Burgerbonus bij 'normaal' gedrag

Grotendeels door ChatGPT samengevat artikel op basis van mijn idee omtrent het belonen van 'normaal' gedrag. Want wat als we goed gedrag niet langer als 'normaal' beschouwen, maar als bijzonder? Want vaak is goed gedrag helemaal niet zo normaal. En wat als onze overheid niet alleen maar streng straft en regels handhaaft, maar ons ook tegemoet komt en goed gedrag beloont? Zou dat de band tussen overheid en burger niet vergroten?

Het voorgestelde systeem beloont burgers van 15jaar voor goed burgerschap tot aan 50 jaar. Van 15 tot 25 jaar ontvangen jongeren jaarlijks €250 bij geen strafbare feiten. Bij een overtreding (een notering of Halt melding of strafblad) vervalt de jaarbonus dat jaar en krijgt de jongere een "gele kaart", waardoor hij of zij wordt gewaarschuwd. Op 18-jarige leeftijd krijg je voor 18 jaar goed gedrag, een verjaardagscadeau van 500 euro - ook als je al wel een gele kaart hebt. Je krijgt sowieso een cadeau voor je verjaardag van de staat. Dit is een korte termijn beloning die tastbaar is en overzichtelijk op je 15e. En één die samenvalt met volwassen worden en stemrecht krijgen. En op 25-jarige leeftijd wordt een startbonus of burgerdividend van €1.500 uitgekeerd aan jongeren die tot dan toe correct gedrag hebben vertoond (dus geen rode kaart hebben opgelopen). Wat echter wel kan gebeuren, ook al op jonge leeftijd, is het begaan van een dermate ernstige overtreding, dat direct rood op zijn plaats is en iemand direct zijn gehele startbonus verliest. Wellicht is het mogelijk om extra straffen op te leggen, zoals één of meer jaar geen burgerbonus.

Na je 25e groeit de jaarbonus in tien jaar jaarlijks met €10, totdat op 35-jarige leeftijd een plafond van €350 per jaar is bereikt. Dat wordt uitgekeerd tot aan je 50e (wanneer wij Abraham zien en geacht mogen worden om volwaardig volwassen, goed gedrag inderdaad als 'normaal' te beschouwen, waar we niet meer extern voor hoeven worden beloond – red). Alsnog zouden dan, is het voorstel, kleine bonussen mogelijk zijn voor extra maatschappelijke inzet: het symbolisch belonen van vrijwilligerswerk en mantelzorg met 50 euro per jaar. Daarnaast kan het afronden van een onderwijsniveau (vmbo/mbo/hbo/wo) worden beloond met een diplomabonus, vooral gericht op jongeren uit minderbedeelde milieus, om hen te stimuleren hun opleiding af te ronden. Er zijn landen, waar hier al sprake van is, zoals Brazilië, Mexico en Indonesië. Met als resultaat meer afgeronde opleidingen, minder criminaliteit en betere gezondheid (hetgeen ook kosten bespaart van de gezondheidszorg, zou je dan zeggen). In de toekomst, zou het beloningssysteem mogelijk gekoppeld kunnen worden aan het uitvoeren van Huh? Wauw! Activiteiten in het kader van het Huh? Wauw! Wereldburgerschapsproject dat wij als Aarde Raad in de maak hebben.  

De gedachte achter dit voorstel is dat een beloningssysteem ook een symbolische handreiking is vanuit de politiek naar het volk: haar eigen burgers. De betrokkenheid van jongeren (en oudere jongeren, lol) bij de overheid / Nederlandse samenleving zou worden vergroot, waardoor de kans op kleine (jeugd)criminaliteit afneemt, als jongeren ook worden beloond voor goed gedrag. Wat namelijk op veel plaatsen in ons land en lagen in onze samenleving, helemaal niet zo normaal is. Dat betekent hoge kosten door slecht gedrag. Criminaliteit kostte Nederland ooit al ongeveer €20 miljard per jaar aan schade, politie, justitie en preventie.

Dat kwam neer op ongeveer €1200 per burger per jaar.

• Alleen jeugdcriminaliteit wordt al geschat op ongeveer €2,6 miljard per jaar.

En dan zit daar nog niet eens alles in, zoals:

• verloren arbeidsproductiviteit

• lagere belastinginkomsten

• sociale schade in buurten

Dus mijn intuïtie is economisch helemaal niet gek (aldus ChatGPT):

Als slecht gedrag gemiddeld meer dan €250 per persoon per jaar kost, dan kan een bonus van €250 theoretisch rendabel zijn (en dat is dus ruim het geval – red).

Het idee om burgers te betalen voor 'normaal gedrag' lijkt misschien vreemd en onnodig duur. Als we zeg maar toch al zo makkelijk gratis gebruik kunnen maken van de liefdadigheid van onze bevolking, waarom zouden we dan als vadertje staat extra in hen investeren, zou je met enig cynisme kunnen stellen. Maar naast dat het misschien wel goed voelt om een deel van je eigen belastinggeld te kunnen terugverdienen met 'normaal' gedrag en om 'gezien en gehoord' te worden in je belangrijke rol als vrijwilliger, moeten we ook nu kijken naar de voordelen op de langere termijn. Preventie is goedkoper dan achteraf repareren. Als bijvoorbeeld schooluitval kan worden verminderd, betekent dat meer mensen met kansen op de arbeidsmarkt, met een hogere kans op een baan en dus op... meer belastinggeld. We moeten aan de toekomst denken.

Om het systeem te laten werken, zou het gepaard moeten gaan met informatievoorziening. Iedereen zou moeten worden geïnformeerd over de bedoeling en de werking van het beloningssysteem. Het initiatief wordt gekoppeld aan belangrijke sociale mythen, zoals het idee dat snel geld verdienen in de drugswereld een makkelijke route is. Er wordt duidelijk gemaakt dat dit vaak een valkuil is, waarbij naïeve jongeren worden uitgebuit en geleidelijk in steeds grotere problemen terechtkomen. Het gevaar schuilt er natuurlijk in, dat een bonussysteem van de overheid, namelijk in schril contrast staat met wat jongeren denken (snel) te kunnen verdienen met het verkopen van drugs.
De financiële kosten van dit systeem zijn volgens A.I. ruwweg €2,5–2,85 miljard per jaar, wat neerkomt op ongeveer 0,6–0,8% van de totale rijksbegroting van Nederland (€457 miljard). Ter vergelijking: de overheid besteedt jaarlijks ruim €50 miljard aan onderwijs, €18 miljard aan publieke veiligheid (politie, rechtspraak, gevangenissen) en de kosten van drugscriminaliteit alleen al bedragen jaarlijks €3,2–4,1 miljard. Dit suggereert dat het systeem financieel haalbaar is en potentieel een kostenbesparend effect kan hebben door preventie van crimineel gedrag en vermindering van maatschappelijke schade (het is dus geen onrealistisch bedrag - red).

Naast het directe financiële rendement levert het systeem een psychologische en sociale meerwaarde van onschatbare waarde. Het erkent jongeren die zich goed gedragen, versterkt hun verbondenheid met de samenleving en bevordert positieve sociale normen. Jongeren die anders zouden afhaken krijgen een concreet signaal dat ze meetellen, waardoor hun zelfrespect en betrokkenheid groeien. Door ook een diplomabonus te koppelen, stimuleert het systeem onderwijs afronding, waardoor jongeren meer kans krijgen op stabiele banen en later 'belastbare', productieve leden van de samenleving te worden. Dit levert lange termijn rendement op: hogere belastingopbrengsten en minder maatschappelijke kosten door criminaliteit, werkloosheid of sociale problemen.

Samengevat combineert het systeem financiële stimulans, gedragsnormen, preventie van schade, pedagogische informatievoorziening, onderwijsstimulans en versterking van maatschappelijke cohesie. (…) En eerlijk? Zo'n model is nog nooit echt op nationale schaal getest.